Cách hiệu chuẩn thước cặp để đảm bảo độ chính xác

Thước cặp được sử dụng rộng rãi để đo kích thước ngoài, kích thước trong, chiều sâu và bậc của chi tiết. Tuy nhiên, sau thời gian sử dụng, va đập, bụi bẩn hoặc mài mòn có thể khiến kết quả đo xuất hiện sai lệch.

Hiệu chuẩn giúp xác định sai số của thước so với chuẩn đo lường và đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu đo. ISO 13385-1:2019 quy định các đặc tính thiết kế và đo lường quan trọng của thước cặp du xích, đồng hồ và điện tử. Tiêu chuẩn này hiện vẫn là phiên bản được ISO xác nhận còn hiệu lực.

Kiểm tra thước trước khi hiệu chuẩn

Trước khi thực hiện phép kiểm tra, cần vệ sinh toàn bộ bề mặt đo và thân thước.

Đặc biệt chú ý:

• Hai mỏ đo có sạch và không bị sứt mẻ không.

• Thanh trượt có di chuyển ổn định không.

• Có khe hở bất thường giữa thân và thanh trượt không.

• Mặt đo có bị biến dạng do va đập không.

• Thước có trở về đúng vị trí 0 khi đóng mỏ không.

Với thước điện tử, cần kiểm tra pin và khả năng giữ giá trị hiển thị ổn định.

Không nên hiệu chuẩn một chiếc thước đang có hư hỏng cơ học rõ ràng rồi xem kết quả đó như tình trạng bình thường của thiết bị.

Kiểm tra điểm 0 và sai số

Đóng nhẹ hai mỏ đo, đảm bảo không tạo lực ép quá mức.

Nếu thước không hiển thị đúng 0, cần kiểm tra nguyên nhân trước khi tiến hành các điểm đo tiếp theo.

Với thước điện tử, có thể thực hiện Zero theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Với thước du xích, không phải model nào cũng có khả năng điều chỉnh điểm 0; khi đó cần ghi nhận sai số để áp dụng hiệu chỉnh khi đánh giá kết quả.

Mitutoyo mô tả hiệu chuẩn thước cặp theo hướng tìm và xác định các nguồn sai số, đồng thời sử dụng chuẩn đo phù hợp để đánh giá kết quả.

Kiểm tra bằng block gauge hoặc chuẩn chiều dài

Để đánh giá độ chính xác, sử dụng các chuẩn chiều dài có giá trị đã biết, chẳng hạn gauge block.

Có thể kiểm tra tại nhiều vị trí trong phạm vi đo thay vì chỉ kiểm tra một điểm.

Ví dụ với thước 0–150 mm, có thể bố trí các điểm kiểm tra ở vùng thấp, giữa và gần cuối phạm vi. Tại mỗi điểm, đặt chuẩn đúng vị trí đo, giữ thước ổn định rồi ghi lại giá trị hiển thị.

Với phép đo có yêu cầu chính xác cao, giá trị chuẩn và độ không đảm bảo đo của chuẩn cũng cần được tính đến. Mitutoyo có tài liệu đánh giá độ không đảm bảo đo khi hiệu chuẩn thước cặp theo ISO 13385-1 và ISO 14253-5.

Đánh giá và xử lý kết quả

Sau khi đo, lập bảng:

Điểm chuẩn Giá trị đọc Sai số

50 mm ... ...

100 mm ... ...

150 mm ... ...

Không nên kết luận thước “chính xác” chỉ vì một điểm đo cho kết quả đúng.

Nếu sai số vượt yêu cầu kỹ thuật, cần xác định nguyên nhân: mỏ đo bị mòn, thân thước cong, thanh trượt có độ rơ hoặc cơ cấu hiển thị gặp vấn đề.

Với thước không thể điều chỉnh, có thể ghi nhận sai số hiệu chuẩn và áp dụng giá trị hiệu chỉnh theo quy trình đo phù hợp.

>> Xem thêm Cách bảo quản và vệ sinh thước cặp để duy trì độ chính xác lâu dài https://imallofficial.blogspot.com/2024/10/cach-bao-quan-va-ve-sinh-thuoc-cap.html

Kết luận

Hiệu chuẩn thước cặp không đơn giản là đóng mỏ rồi đưa về 0. Quy trình cần bao gồm vệ sinh, kiểm tra cơ khí, kiểm tra điểm 0, đo với chuẩn chiều dài tại nhiều vị trí và đánh giá sai số.

Đối với công việc đo kiểm chất lượng, nên thực hiện hiệu chuẩn theo tiêu chuẩn và quy trình của phòng đo lường thay vì chỉ kiểm tra thủ công tại xưởng.